Teologia moralna (Fundamentalna) - rok III - semestr I i II
Ks. dr Jacek Socha

Założenia i cele:

Teologia moralna zaliczana jest do podstawowych działów teologii. Przedmiotem jej zainteresowań jest Bóg oraz człowiek jako istota etyczna. W "Veritatis splendor" Jan Paweł II określił teologię moralną "jako odrębną dziedzinę naukowej refleksji nad Ewangelią jako darem i przykazaniem nowego życia, nad życiem 'prawdziwie w miłości' /Ef 4, 15/, nad życiem Kościoła w świętości, w którym jaśnieje prawda o dobru doprowadzonym aż do doskonałości" (nr 110). Teologia moralna fundamentalna jako część teologii moralnej ma za zadanie ukazać istotę chrześciŹjańskiego powołania w świetle Objawienia. Celem wykładu jest zapoznanie studentów z podstawowymi problemami teologicznomoralnymi dotyczącymi zasadniczych podstaw i założeń moralności chrześcijańskiej.

Forma zaliczenia:

Egzamin ustny.

Warunki zaliczenia:

Obowiązuje materiał przedstawiony na wykładzie, uzupełniony obowiązkowymi lekturami i literatura pomocniczą.

Treści programowe:

• Charakterystyka wstępna teologii moralnej: istota i pojęcie teologii moralnej; Przedmiot i metoda; Pismo święte w teologii moralnej; stosunek teologii moralnej do innych dyscyplin; Zarys dziejów teologii moralnej; Teologia moralna po Soborze Watykańskim II; Zarys nauki moralnej prawosławnej i protestanckiej
• Antropologia teologicznomoralna: Bóg obdarowujący szczęściem; człowiek w swej relacji do Boga; Człowiek w relacji do świata; Człowiek wobec swych braci; Grzech jako zerwanie dialogu z Bogiem.
• Normatywny charakter powołania Bożego. Prawo moralne: odwieczny zamiar Boży jako źródło porządku moralnego; Prawo w Piśmie św.; Prawo naturalne; Prawo stanowione; Wypełnienie prawa lub wygaśnięcie zobowiązania.
• Sumienie. Rozpoznanie i przyjęcie powołania: Pismo św., Tradycja Kościoła i myśl współczesna o sumieniu; Religijno-moralny opis sumienia; Rozróżnienia sumienia i jego właściwości; Zobowiązujący charakter i wolność sumienia; Formacja sumienia.
• Czyn ludzki. Realizacja powołania: Powołanie chrześcijańskie jako wezwanie do czynu; Istota ludzkiego działania - czyn osoby; Działanie moralne (actus moralis); Wybór podstawowy (optio fundamentalis); Moralna specyfikacja aktu ludzkiego (fontes moralitatis).
• Płodność Boża w czynach ludzkich
• Cnota. Zaangażowanie w powołanie chrześcijańskie: Pismo św. o Bożym wezwaniu do życia w cnocie; Rys historyczny nauki o cnotach; Integralność i dynamiczny charakter cnót.
• Duch Święty i Jego rola w życiu moralnym człowieka
• Grzech. Odmowa realizacji powołania: Grzech w Piśmie św.; Teologiczne rozumienie grzechu; Przyczyny grzechów; Rozróżnienia grzechów; Walka z grzechem - nawrócenie i pokuta.
• Rola Magisterium Kościoła w teologii moralnej według Veritatis splendor.

Lektura obowiązkowa:

• Jan Paweł II, Encyklika "Veritatis Splendor".

Literatura przedmiotu

• S. Pinckaers, Źródła moralności chrześcijańskiej, Poznań 1994
• W. Giertych, Rachunek sumienia teologii moralnej, Kraków 2004.
• E. Merino, R. Garcia de Haro, Teologia moralna fundamnetalna, Kraków 2004.
• W. Giertych, Jak żyć łaską, Kraków 2006.
• B. M. Ashley, Żyć prawdą w miłości. Biblijne wprowadzenie do teologii moralnej, Poznań 2008.